Διαταραχή υπερφαγίας

Κλινικές εκδηλώσεις της διαταραχής υπερφαγίας

 

 

Τύποι υπερφαγίας

 

Από την κλινική παρατήρηση φαίνεται να υπάρχουν δύο κύριες μορφές στην κλινική εικόνα της υπερφαγίας:

 

Στην πρώτη το άτομο προσπαθεί μέσα στην ημέρα να διατηρήσει ένα κανονικό πρόγραμμα διατροφής. Ένα μεγάλο ποσοστό των πασχόντων φαίνεται να μπορεί να συγκρατείται και να ακολουθεί το όποιο πρόγραμμα έχει αποφασίσει να τηρεί. Κάποια στιγμή της ημέρας (συνήθως το βράδυ) για ποικίλους λόγους το άτομο χάνει τον έλεγχο και ξεκινά να καταναλώνει ανεξέλεγκτα μεγάλη ποσότητα τροφής.

 

  • Οι τροφές που επιλέγονται είναι συνήθως αυτές που έχουν έντονη ευχάριστη γεύση και συχνά έχουν ψηλή θερμιδική αξία και άρα είναι αποκλεισμένες από την “νόμιμη” διατροφή.

 

  • Πολλοί πάσχοντες περιγράφουν το αίσθημα της απώλειας του ελέγχου σαν ένα ορμητικό ποτάμι παρόρμησης που ξέρουν ότι προοδευτικά θα χάσει την ορμή του και επιστρέψουν στην διατροφική προσπάθεια και περιορισμό. Είναι συνεπώς μια ευκαιρία να καταναλώσουν όλα αυτά που τόσες ώρες ή μέρες επιθυμούσαν αλλά απαγορευόταν.

 

  • Αυτό στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφεται σαν το “γεύμα του μελλοθάνατου” καθώς το άτομο τρώει σαν να μην υπάρχει αύριο στη ζωή του.

 

Στη δεύτερη μορφή υπερφαγίας το άτομο έχει μια συνεχή ενασχόληση με το φαγητό με αποτέλεσμα να χρειάζεται να τρώει μικρές ή μέσες ποσότητες φαγητού συνεχώς μέσα στη μέρα

 

  • Εδώ η απώλεια του ελέγχου δεν έχει το χαρακτήρα ορμητικού ποταμιού αλλά μιας συνεχόμενης επίμονης βροχής καθώς το άτομο τσιμπολογάει συνεχώς

 

  • Συνολικά με αυτό τον τρόπο προσλαμβάνει σε ημερήσια βάση μεγαλύτερη από την αναγκαία ποσότητα τροφής με αποτέλεσμα να είναι συχνά υπέρβαρο ή παχύσαρκο.

 

  • Και σε αυτή την περίπτωση το άτομο δεν μπορεί να σταματήσει και να αντισταθεί με αποτέλεσμα να περιγράφει μια κατάσταση που την βιώνει χαοτική και εκτός των δυνατοτήτων παρέμβασής του.
Το αποτέλεσμα της υπερφαγίας

 

Και στις δύο αυτές μορφές λόγω της μη αντιρρόπησης της υπερφαγικής κατανάλωσης τροφής το άτομο νιώθει τελικά:

 

  • έντονη ντροπή για την “αδυναμία” του να συγκρατηθεί,

 

  • αγωνία για την πιθανή αύξηση του σωματικού βάρους και

 

  • απελπισία για την αυριανή επανάληψη της ίδιας συμπεριφοράς
Αιτίες πρόκλησης υπερφαγικών επεισοδίων

 

  • Η πείνα από τη στέρηση της τροφής είναι ο βιολογικός παράγοντας που προκαλεί την παρορμητική κατανάλωση τροφής

 

  • Η ανάγκη για μείωση των αρνητικών συναισθημάτων είναι επίσης ένας παράγοντας που συνεισφέρει στην εμφάνιση ενός υπερφαγικού επεισοδίου

 

  • Το άτομο μαθαίνει ότι το ευχάριστο συναίσθημα από την κατανάλωση τροφών που έχουν γλυκιά ή αλμυρή γεύση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μειώσει τα δυσάρεστα συναισθήματα

 

  • Το πολύ φαγητό μπροστά στην τηλεόραση ή στον υπολογιστή περιγράφεται από τους πάσχοντες ως η μόνη λύση που έχουν βρει για να ανακουφίζονται από το στρες και τα δυσάρεστα συναισθήματα

 

  • Μια έντονα ηδονιστική απόλαυση από την τροφή

 

 

  • Η παραπάνω παρατήρηση έχει ωθήσει ορισμένους μελετητές να μιλήσουν για μια μορφή εθισμού στο φαγητό και μάλιστα σε συγκεκριμένες μορφές του → το συνεχές τσιμπολόγημα του υπερφάγου ατόμου παρομοιάζεται σαν ένα ουσιοεξαρτημένο που αναζητά συνέχεια και αδιάκοπα την επόμενη δόση της εξαρτησιογόνας ουσίας

Τα χαρακτηριστικά της διαταραχής υπερφαγίας

 

 

  • H Διαταραχή Υπερφαγίας είναι σαφώς πιο συχνή και από την ψυχογενή ανορεξία και από την ψυχογενή βουλιμία.

 

  • Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι η δια βίου επικράτηση της διαταραχής στο γενικό πληθυσμό είναι από 1,1%-1,9%. Αν δε, συνυπολογιστούν και υπο-ουδικές περιπτώσεις, δηλαδή πάσχοντες που έχουν μερικά αλλά όχι όλα τα κριτήρια για τη διάγνωση της διαταραχής υπερφαγίας, τότε το ποσοστό ανεβαίνει σημαντικά.

 

  • Εκτός από περισσότερο συχνή, η διαταραχή υπερφαγίας δεν παρουσιάζει την ίδια κατανομή στα δύο φύλα με την ψυχογενή ανορεξία και την ψυχογενή βουλιμία που είναι περισσότερο συχνές στις γυναίκες. Η διαταραχή υπερφαγίας εξακολουθεί να είναι περισσότερο συχνή στις γυναίκες αλλά η αναλογία γυναικών ανδρών έχει υπολογιστεί ότι είναι 1,5 γυναίκες για κάθε 1 άνδρα.

 

  • Τέλος μια τρίτη διαφορά με τις άλλες διαταραχές πρόσληψης τροφής φαίνεται να είναι η ηλικία έναρξης της διαταραχής. Η διαταραχή υπερφαγίας δεν είναι τόσο διαταραχή της εφηβείας, όσο της πρώιμης ενήλικης ζωής, καθώς αρκετές μελέτες δείχνουν ότι ξεκινάει για πρώτη φορά μετά την ενηλικίωση του ατόμου εντός της δεκαετίας των 20-30 ετών. Πάντως θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι υπερφαγικές συμπεριφορές είναι πολύ συχνές στην εφηβεία αν και τις περισσότερες φορές δεν φτάνουν να πάρουν το χαρακτήρα της διαταραχής υπερφαγίας.

Η θεραπεία της διαταραχής υπερφαγίας

 

Πολλοί πάσχοντες δεν θέλουν καν να μιλήσουν για αυτό, αρνούνται να επισκεφτούν κάποιο ειδικό της ψυχικής υγείας για να μην ακούσουν ότι αυτοί φταίνε για την κατάστασή τους και πολλές φορές επιμένουν αέναα σε ένα μη αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης που είναι η αναζήτηση της “μαγικής” δίαιτας που θα επαναφέρει τον έλεγχο στη διατροφή τους, θα οδηγήσει στην απώλεια βάρους και θα αποκαταστήσει την αυτοεκτίμησή τους καθώς θα έχουν επιστρέψει οριστικά στην ομάδα των ανθρώπων που μπορούν να αυτοελέγχονται.

 

Για τη θεραπεία της Διαταραχής Υπερφαγίας τα μέχρι στιγμής ερευνητικά δεδομένα έχουν δείξει ότι:

 

  • Οι ψυχολογικές θεραπείες φαίνεται μέχρι στιγμής να είναι η θεραπεία εκλογής για τη διαταραχή υπερφαγίας και συγκεκριμένα φαίνεται να ξεχωρίζει ως προς την αποτελεσματικότητα η Γνωσιακή Συμπεριφορική θεραπεία. Άλλες ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που έχουν δοκιμαστεί για τη θεραπεία της υπερφαγίας είναι η ομαδική θεραπεία, η διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία και η ψυχαναλυτική θεραπεία.

 

  • Η φλουοξετίνη, η  σερταλίνη,  η  φλουβοξαμίνη, η  σιταλοπράμη και η ιμιπραμίνη είναι οι ουσίες από την κατηγορία των αντικαταθλιπτικών που έχουν δοκιμαστεί και μελετηθεί για τη θεραπεία της διαταραχής υπερφαγίας και έχει φανεί ότι είναι ανώτερες από το εικονικό φάρμακο.

 

  • H παρέμβαση της ενσυνειδητότητας είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την μείωση των υπερφαγικών συμπεριφορών και της συναισθηματικής υπερφαγίας αλλά έχει αμφίβολα αποτελέσματα για την μείωση του σωματικού βάρους.

 

  • Άλλες κατηγορίες φαρμάκων που έχουν χορηγηθεί και μελετηθεί είναι τα αντιεπιλητικά τα οποία επίσης αναδείχθηκαν ανώτερα από το εικονικό φάρμακο.

 

  • Πρόσφατα μελετήθηκε σε παχύσαρκους υπερφάγους η χορήγηση του αντικαταθλιπτικού σκευάσματος βουπροπριόνη, το οποίο βοήθησε στη μείωση του σωματικού βάρους.

 

Θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι η οποιαδήποτε λήψη φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να γίνει στα πλαίσια συνεργασίας με τον ειδικό ψυχίατρο που είναι και ο μόνος αρμόδιος να αποφασίζει για το αν κρίνεται απαραίτητη η λήψη φαρμακευτικής αγωγής  καθώς και για το καταλληλότερο σκεύασμα για τον πάσχοντα

Η πορεία της διαταραχής υπερφαγίας

 

 

 

  • Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η διαταραχή υπερφαγίας έχει ευνοϊκή πρόγνωση όταν οι πάσχοντες απευθύνονται για θεραπεία και μένουν στη θεραπεία

 

  • Οι περισσότερες μελέτες αφορούν την ανταπόκριση στη θεραπεία και την μακροχρόνια διατήρηση του καλού αποτελέσματος.

 

  • Για παράδειγμα η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία βρέθηκε ότι μπορεί να βοηθήσει έως και το 70% των πασχόντων να πετύχουν πλήρη ύφεση της συμπτωματολογίας, ποσοστό που είναι μεγαλύτερο από αυτό που παρατηρούμε στην ψυχογενή ανορεξία και στην ψυχογενή βουλιμία.

 

  • Επίσης σε 4 ετη παρακολούθησης βρέθηκε ότι οι ασθενείς αυτοί που κατά τη διάρκεια της θεραπείας είχαν πετύχει μεγάλη μείωση έως και εξαφάνιση της υπερφαγικής συμπτωματολογίας είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να μην εμφανίσουν υποτροπή της συμπτωματολογίας τους.
1